• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/semskiasireti
  • https://www.twitter.com/semski_asireti

SONSUZA KADAR BARIŞ, BİRLİK VE KARDEŞLİK İÇİN EL ELE

Üyelik Girişi
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi9
Bugün Toplam153
Toplam Ziyaret15027428
ŞEMS KİMDİR
ŞEMSKANLILARIN TARİHİ
BÜYÜKLERİMİZ
DRAMATİK HAYATLAR
SİTEMİZİ BEĞENİN
Saat
Title of the document

1

Evdoyi,Ebdoyi,Abdoyi Aşireti

Evdoyi, Ebdoyi Aşireti

Evdoyi  veya Abdoyi  aşireti kökleri çok eskilere dayanan ve kürt aşiretleri içinde çok önemli bir yeri olan Şikaki Aşiretinin bir koludur. Botan menşeyli olmalarına rağmen ağırlıklı olarak yaşadıkları yerler İrandaki Urmiye bölgesinin batısı, Kotur , Salmas  ve  Van ili civarıdır. Hakkari,Ağrı ve Azerbaycan’ın bazı yerlerinde az sayıda  yaşarlar. Tarihte Abbas Han zamanında Cizira Botan’daki  Fınık Kalesinde yaşıyorlardı. Botan ve Van civarına   ünlü Şemskanlı Hamza Bey  vasıtası ile gelmişlerdir. Bir dönem  kısmen yezidi inancını benimsemişlerdir. Ancak Günümüzde tamamına yakını İslam dinine geçmiştir. Musul civarında yaşayıp hala yezidi inancını benimseyen Şikaki  aşiretleri, bu inancın Miridxane denilen  Yezidi ocağına bağlıdırdırlar. Kuresini aşireti ile beraber yaşayan Evdoyilerin  büyük bir kısmı Türkçe konuşmaktadır.

Bazı kaynaklar, Ebdoyi aşiretinin bağlı olduğu Şikaki aşiretini ,İran’ın Mazenderan bölgesinden gelen ünlü Reşi (yada Reşwan) aşiretine  bağlamaktadır.


Smail Ağa (Sımko)

Kürdolog ve araştırmacı  İngiliz General  Mark Sykes tıpkı Şikakilerin diğer kolları gibi bu  aşiret için desemi-nomadic and sedentary yani yarı göçebe ve yerleşik bir aşiret olduğunu yazar.

Şikak Aşireti  içinde, sırasıyla Avdovi ve Kardar aşiretleriyle ilişkilendirilen (Pisaka denilen) iki reis soyu vardı. İlk aile soyunu, Selahaddin Eyyubi’nin askeri seferlerine katılmış Kürt reislere dayandırıyordu. Aynı zamanda bunlar Sultan Selahaddinin suvari birliklerini oluşturuyordu. Bu iki aile (Evdoyi ve Kardari) arasında daima, konfederasyonun tamamının liderliği üzerine rekabet olagelmişti. Çoğu zaman her biri Şikak’ın ancak bir parçasına hakim oldular. 20.Yüzyılın başlarında, en az üç reis, Şikak’ın en üst liderliği için rekabet halindeydi. En güçlüleri muhtemelen Avdovi Pisakalarından Ali Ağa’idi; oğulları Cafer Ağa ve (lakabı Simko olan) İsmail Ağa cesur, savaşçı ve gözü pek baskıncılar olarak büyük şöhret yapmışlardı. Sımko Ağa Hicri:1341 Miladi: 1922 yılında isyan hareketini başlattı. Bu hareketin ilk işi kendisi içim engel teşkil edecek olan Nasturilerdi.Nasturiler Papaz Nesturos’un peşinden giden Kürtler idi. Sımko Nasturileri sıkıştırarak doğabilecek muhalefetlerini engelledi. Daha sonra hakimiyet alanını genişleterek Urmiye bölgesine ulaştı ve bu bölgeyi de ele geçirdi.Bu sayede Urmiye Sımko hareketinin merkezi haline geldi.Ancak bu gelişmeler üzerine  İran hükümeti bu harekete büyük bir askeri saldırı düzenleyerek kanlı savaştan sonra Sımko’nun  buradaki egemenliğine son verdi. Bu hareketin komutanı ve hemde rakipsiz lideri Irak’a sığınarak rewanduz’a yerleşmek zorunda kaldı.

Sımko’nun İran’a karşı Mücadele ettiği sıralarda,  maiyetinde, eskiden Osmanlı ordusunda bulunan, iyi silahlanmış ve Alman subaylarca eğitilmiş birkaç yüz asker bulunuyordu. Bu askerlerden  biride Kardari’li  Emir Han idi. Bu savaş esnasında, en yakın müttefikleri bile Simko’yu terk etti. Nitekim, Şikak içinde Simko’nun başlıca potansiyel rakibi olan, birçok durumda Simko’nun tam yetkili temsilcisi olarak hareket etmiş Emir Han, 1922’de onu terk etme girişiminde bulundu. Yerel bir şeyhin aracılığıyla hükümetle irtibata geçti ve hükümete itaat ve Simko’ya karşı savaşma vaadi karşılığında, af talep etti.

İkinci reis ise, Mamedi’nin başındaki (bazı kaynaklara göre Simko’nun amcasıdır ama bu konuda hayli tartışma vardır) Ömer Ağa;

Üçüncüsü de, Kardar Pisakalarından olan ve kendi hakimiyeti altında bazı diğer aşiretler ve alt-aşiretler bulunan (daha sonra yerini kardeşi İsmail’e bırakacak) Mustafa Ağa’ydı. O yıllarda reisler birbiri ardına devrilip durdu. Avdovi Pisakalarının, Ali’nin kardeşi Yusuf önderliğinde, daha güneyde yaşayan başka bir kesimi, Ali, Yusuf pahasına iktidara geldiği zaman dağıldı ve birçoğu sonunda rakip Kardarlar tarafından öldürüldü.

Geçmiş dönemlerde Sımko’dan sonra en önemli şahsiyetlerinden biri Kutas Ağa bir diğeri ise Heci Zébi ağadır. Bu ağaların  Mamedi aşiretinden Eşret (Lakabı Eşo) ile İran devleti arasındaki olaylarda rolu olduğu rivayet edilir.

 

ÖNEMLİ ŞAHSİYETLERİ:

 

1-İsmail Ağa (Sımko)

 

 SIMKO (Sağda Oturan) 1915

   Evdoyi Aşiretinin ağalarından Cafer ağanın Kardeşidir. 1906 yılında Cafer ağanın öldürülmesi ile yerini İsmail Ağa(Sımko) almıştır.Simko (Smail Axayê Şikakî, İsmail Simko, Simkoyê Şikak / 1887- 26 Temmuz 1930, Uşnu) Kacarlar döneminin sonları ve Pehlevi döneminin başlangıcında Doğu Kürdistan’da başkaldıran ve hakimiyet sürdüren Kürt lideri. Ligengê Kurdistanê (Kürdistan Kahramanı) adıyla ün salmış olan Simko dönem dönem İran, Rusya, Osmanlı, İngiliz, Türkiye ve Irak’a karşı başkaldırmış, Doğu Kürdistan’da Tebrîz’den Süleymaniye’ye kadar bir etkinlik alanı yaratmıştır. 

        Doğu Kürdistan’ın Selmas (Bugünkü İran’ın Batı Azerbaycan Eyaleti’nin Şahpûr bölgesi) ve Ormîye (Urumiye) bölgelerinin en güçlü aşiretinin reisinin oğlu olarak doğmuştur. 1910’daki bir karışıklıkta bölgenin bir kısmını işgal eden Osmanlı Devleti, Simko’ya da bu bölgenin yönetimini vaat ederek onun Osmanlı tarafına geçmesini önermiş fakat o bunu reddetmiştir. 1913’te Evdirrezzaq Bedirxan ile birlikte görevleri arasında Kürdistan’da okullar kurmak, Kürtçe kitap yayımlamak, gazete ve dergi çıkarmak, Kürtçe alfabeyi düzenleyerek modern eğitim vermek,        Kürt gençlerinin seyahati için çeşitli ülkeler ile temas geliştirmek ve bu seyahatleri organize etmek olan Gihandinî adında bir eğitim örgütü kurmuş ve Kürt okulları açmaya başlamıştır (Gihandinî’nin ilk okulu Xoy’da 22 Ekim 1913’te açılmıştır). Bedirxaniler ile Osmanlı arasındaki çatışmadan dolayı ilkin Osmanlı’yla bir sürtüşme geçiren Simko, Birinci Dünya Savaşı ile birlikte doğan boşlukta İran’ın Kürt okullarını kapatması üzerine İran’a karşı başkaldırmıştır. Savaşın şiddetlenmesi üzerine Rusya ile iyi ilişkiler kurmuş ve Şark Cephesi’nde Osmanlı’yı Kürdistan’dan def etmek için çalışmıştır. Rusların çekilmesinden sonra İran’da Osmanlı sınırı ile Urmiye Gölü arasındaki Savucbulak (Mahabad), Mako, Xoy, Qotir, Dîlman, Saqiz, Serdeşt, Banê ve Bokan gibi Kürt bölgelerinin hakimiyetini elde etmiş ve Ormîye (Urumiye) ile Selmas kentlerini ele geçirmiştir. Aynı dönemde Tebriz’de kurulan Azadistan’ın lideri Muhammed Hiyabani ile ilişki kurmuştur.

       Bu sırada eski dostu Seyit Taha (Şeyh Ubeydullah Nehri’nin torunu)’nın etkisiyle Bağımsız Kürdistan fikrini benimsemiş ve 1922’de bu uğurda bir yönetim kurmuştur ancak kısa sürede başkent olarak ilan ettiği Şahrik beldesi düşmüştür ve Simko, Kuzey Kürdistan topraklarına sığınmak zorunda kalmıştır. 1922’nin kışında Şeyh Mahmut Berzenci’nin hakimiyeti altındaki Süleymaniye’ye geçmiş ve Kürt reisleriyle bir toplantıya katılmıştır (Bu toplantı Büyük Kürdistan Cemiyet’nin organize ettiği bir toplantıdır ve cemiyet Bağımsız Büyük Kürdistan’ı kurmayı hedeflemiştir). Bu toplantıda Türkiye’ye yakınlaşarak İngilizlere karşı mücadele etme kararı alınmıştır.

1924’de İran, tekrar ayaklanmayacağı koşuluyla Simko’yu affettiğini açıklayınca Simko, İran’a dönmüştür. Fakat 1926’de tekrar ayaklanmış ve Selmas’ı ele geçirmiştir. 1925’de yeni bir hanedan kuran Rıza Han tarafından yenilince tekrar Kuzey Kürdistan’a geçmiş Van’ın başkale ilçesinde tam sınırda bulunan Keşkol köyünde konaklanmış, bir süre sonra da Güney Kürdistan’a geçmek zorunda kalmıştır. 

1928’de Pehlevi Hanedanı, Simko’yu affedeceğini duyurmuş ve onun İran’a dönmesini istemiştir. Temmuz 1930’da Simko birkaç atlı ile birlikte Tebriz’e gitmiş ve törenle karşılanmıştır. Fakat İran, Simko ve oğlu Hüsrev’i misafir bulundukları Pehlevi Hanı’nın evinde öldürmüş ve cesetlerini Ormîye’ye götürüp şehir meydanına asarak haftalarca teşhir etmiştir.(Kaynak:Bitlishaber13.com)

 Bazı şifahi kaynaklara göre Sımko ailesinden sadece annesinin kucağındaki kundaklı bebeklerden biri kurtulmuştur.  Bu günkü soyu bu bebek vasıtası ile yayılmıştır. Ancak kurtulan bu bebeğin kız mı yoksa erkek mi olduğu doğrulanamamıştır.

Sımkonun Ağabeyi Cafer Ağa

Cafer Axa birayê mezin ê Simko -Pierre de Gigord Arşivinden 1910,




Derleme:Memedé Kazım

www.semskiasireti.com

Araştırmalarımız devam ediyor.ilave ve düzeltmeler yapılacaktır.

 

İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden  kopyalanamaz veya başka bir mecrada kullanılamaz.

 

UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.

Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan www.semskiasireti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...


13349 kez okundu

Yorumlar

Aşiret soyumuz     11/12/2021 00:10

Bende avdoyi aşiretindenim ve istanbulda bulunmaktayım asten irandan gelmeyiz İsmail aga bizim liderimiz dir ve bitlis tatvan köylerinde oturmaktaktaydık
Misafir - Sinan

Biz de Abdoiyiz     01/06/2021 03:16

Biz de Abdoyiyiz, Batman ili Gercüş ilçesindeniz, sayıca çok kalabalığız ancak çoğu nüfus Batman Ankara ve İstanbul'da yaşamaktadır, ayrıca baba ve dedelerimizin anlattıklarına göre Van, Hakkâri de akrabalarımızın olduğunu biliyoruz ve İran dan buraya geldiğimizi de biliyoruz, kütükte eskiden mahallemiz "Abduan" olarak geçerdi ancak şimdi Türkçeleştirildi, Türkiye deki Abdoileri birleştirmek için bir vakıf kurmayı çok isterdim, tek amacı birlik olan, zürriyetimize ecdadıdımızı bildirmek
Misafir - Fahreddin Kaya

Ewdoyiler     16/01/2020 18:18

Yazıda eksik bilgiler çok fazla evdoyiler özelikler van Başkale ve İran’daki gidiş gelişleri hala devam etmekte aşiretin şuandaki lideri Simko ağanın büyük oğlu Tarhan ağanın oğlu gagarin ağadır resmî ismi Gagarin Simitko’dur ve halen bölgede be özelikle iranda sözü geçen en büyük aşiret lideridir.
Misafir - Evdoyi

BİR     14/10/2018 00:59

Sonra Altta bu bilgi geçiyor Dr. Fritiz; Şikakilerin Van bölgesindeki kısmının reislerinin Hamza Bey ailesi olduğunu söylemektedir. Daha sonra Fritiz, Şikaklara bağlı kabileleri şöyle saymaktadır. 1- Takori 2- Şevi 3- Ademan 4- Reşikan 5- Baravi 6- Şesıki 7- Mukuri 8- Livi 9- Sıçarıki 10- Mendıki 11- Balekurdi MERAK ETTİĞİM KONU EĞER BÖYLE İSE DOĞU ANADOLUNUN EN BÜYÜK AŞİRETİYİZ.FAKAT KONFEDERASYON DEĞİLİZ VE BU BİLGİLERİN DOĞRU OLUP OLMADIĞINI MERAK EDİYORUM BUGÜN BEN ŞEVİ̇ AŞİRETİNDENİM VAN PANZ/ÇAKIRBEY KÖYÜNDEN AŞİRETİN KANAAT ÖNDERİ BÜYÜĞÜ H.ŞAHVELAT AKMAN’ın Yeni soyismi ile H.ŞAHVELAT ŞEVİ̇’nin TORUNUYUM BU BİLGİLERE GÖRE BİZ EVDOYİ MAMEDİ MUKURİ VE YAZAN DİĞER AŞİRETLERLE AYNI SOYDAN GELİYORUZ KARDEŞ AŞİRETİZ BU DOĞRU MU BÜYÜKLERİNDEN BİLGİLERİ OLANLARIN AKTARMASINI RİCA EDERİM
Misafir - EŞREF

Avdo aşireti     28/09/2018 00:19

Evet bende bir Avdo aşireti bireyiyim oldukça kalabalık bir aşiret fakat bir birilerini tanıyamayan ve iran dan ayrıldıktan sonra van Bitlis yako malazgirt Azerbeycan gibi daha bilmediğimiz bir çok yere dağılan ve bende bir avdoyi olarak bundan nasibini alan bir kişiyim tek bildiğim büyüklerimiz bize şunu anlatırdı biz aslen iran şıkak tan gelmişiz bizler avdo aşiretiyiz sımko ağa(ismail ağa) derseniz herkes tanır ve avdoyi yız derlerdi yani kısacası bu kadar büyük bir aşiret ne yazıkki bir birini tanıyamaz olmuşlar bizler avdoyi olarak istanbulda yaklaşık 100 aile yaşıyoruz sevgiler
Misafir - Bayram

Evdoya     17/06/2018 03:28

Evdoya yani garisa Siirt’e nüfusu yaklaşık 10 bindir İran’da gelmişler 7 koldur. Hepsinin ağası Haci Abdurrahman dır şuan her kulun lideri farklıdır malakurıkaso Enver arslan malakurısılo Hebeş Sezgin malaşahin H methi Aslancı malacıbo Ahmet Baykan malabahdo H hasan Dündar
Misafir - Misafir

Evdoya     17/06/2018 03:03

Evdoya yani garisa Siirt’e nüfusu yaklaşık 10 bindir İran’da gelmişler 7 koldur. Hepsinin ağası Haci Abdurrahman dır şuan her kulun lideri farklıdır malakurıkaso Enver arslan malakurısılo Hebeş Sezgin malaşahin H methi Aslancı malacıbo Ahmet Baykan malabahdo H hasan Dündar
Misafir - Misafir

Simko ağa     15/07/2015 17:44

Simko ağa ile yszmış olduğunuz yazıdan ötürü tşk ederim ama tabi yazının geneline bakıldığı zaman oldukça eksik ve hatalı bilgiler mevcut, evdoyilerin Türkçe konuştuğu gibi yada simko ağa pusuya düşürüldüğünde oğlununfa şehit edildiği gibi bu bilgiler kesinlikle yanlış elimde kaynaklar mevcut olup asırlık amca ve dedelerimzde şahittirler! Hayırlı günler dilerim!
Misafir - Ewdoyi

     06/04/2015 02:51

şikak aşiretine bağlı şewi aşireti üyesi olarak kardeş aşiretimiz olan evdoyi aşireti tüm üyelerine van dan saygı ve selam ederiz.panz ve çakırbey köyü.
Misafir - şewi aşireti van

Şekaki asireti     19/05/2014 00:53

Bu aşiretin osmanli içinde yada anadolu Coğrafyasında iskani hakkinda bilgi nasil ediniriz.Ozellikle Dersim Elazığ ve Malatya bölgesi. Tsk
Misafir - zeynel gun

     11/04/2014 15:39

sımko javhar axanın oğlu değil kardeşi ...yanlış bilgi vermeyin
Misafir - evdoyi

.

H.Abdurrahman KEDALİ
(Bilgi, Sayfası)
DÜŞÜNDÜREN MİZAH KÖŞESİ
ŞAİR VE YAZARLAR KÖŞESİ




Site Haritası
FIKRA KÖŞESİ